SPIS TREŚCI:

 
1. WSTĘP
2. WARUNKI GEOGRAFICZNE
3. OSADNICTWO
4. RYS HISTORYCZNY WSI KRYNKA
5. KRYNKA DZISIAJ
KONCEPCJA, ANALIZA I OCENA STANU ZAGOSPODAROWANIA
ORAZ UWARUNKOWAŃ ROZWOJU WSI KRYNKA

1. DEMOGRAFIA, RYNEK PRACY

1.1. LICZBA LUDNOŚCI, ZATRUDNIENIE, BEZROBOCIE:
1.2. ŻRÓDŁA UTRZYMANIA:
1.3. CZYNNI ZAWODOWO:
1.4. BEZROBOCIE W GMINIE:
1.5. DOJAZDY DO PRACY

2. ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE

2.1.POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE
2.2. POŁOŻENIE GMINY NA TLE PODZIAŁÓW
GEOGRAFICZNYCH POLSKI
2.3. GEOMORFOLOGIA I CHARAKTERYSTYCZNE ELEMENTY RZEŹBY
2.4.BUDOWA GEOLOGICZNA
2.5. SUROWCE BUDOWLANE
2.6. GLEBY
2.7. WODY POWIERZCHNIOWE
2.8. WODY PODZIEMNE
2.9.KLIMAT
2.10. EKOLOGICZNY SYSTEM OBSZARÓW CHRONIONYCH
A. REZERWATY PRZYRODY
B.OBSZARY CHRONIONEGO KRAJOBRAZU
2.11. KRAJOBRAZY PRZYRODNICZE

3. WARTOŚCI KULTUROWE I KRAJOBRAZOWE
3.1. SZCZEGÓLNE WARTOŚCIOWE ZAŁOŻENIA PRZESTRZENNE
3.2. STANOWISKA ARCHEOLOGICZNE
3.3. OBIEKTY WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW ORAZ
ZAINTERESOWANIA KONSERWATORSKIEGO

4. ROLNICTWO

5.TURYSTYKA I REKREACJA
5.1OGÓLNA OCENA WARUNKÓW ROZWOJU TURYSTYKI I REKREACJI
5.2 PROJEKTOWANE ELEMENTY DLA ROZWOJU TURYSTYKI
I REKREACJI

6. INFRASTRUKTURA SPOŁECZNA

7. DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

8. KOMUNIKACJA

9. INFRASTRUKTURA SANITARNA

10. ELEKTROENERGETYKA

11. JAKOŚĆ ŻYCIA WE WSI KRYNKA

6. WSPÓŁCZESNA ZABUDOWA, A ARCHETYP DOMU KRYŃSKIEGO
7. MÓJA KRYNKA PRZYSZŁOŚCI
8. WNIOSKI

KRYNKA

1. WSTĘP
Krynka jest uroczą podlaską wsią. Wybrałam ją do mojego opracowania, ponieważ znam ją bardzo dobrze – stąd pochodzi mój dziadek, tam mam wielu krewnych. Wystarczy, że przechodzę przez wieś, a mieszkańcy w większości poznają mnie, zapraszają, a to na herbatę, a to na parowańce, pytają się o rodzinę, każą pozdrowić. We wsi są dwie rodziny Dylak, jednak nikt nikogo nie myli. Oczywiście, jak w każdej wsi każdy ma swoją rolę. Jest Hubertowa, starsza wesoła pani z nieodłącznym rowerem – wieszcz Krynki. Od niej można dowiedzieć się wszystkiego i o wszystkim. Jest i Ciotka Alka, posiadająca wszelką wiedzę do nabożeństw oraz klucze do całego kościoła. Pan Tomasiewicz, dyrektor spółdzielni przetwórczej w Krynce, w niektórych sprawach ważniejszy od samego Sołtysa. Wujek Tadek – gospodarz z powołania, u którego wszystko się udaje, od ziemniaków po salceson. Oraz wielu, wielu innych.
Krynka jest największą wsią w gminie Łuków, a i tak wszyscy się znają. Wszyscy o wszystkich wszystko wiedzą. Mieszkańcy są otwarci, przychylni i ciekawi. Umieją ciężko pracować, bawić się i zorganizować wszystko, co pokazuje historia. Potrafią się również czasem pokłócić, ale nigdy nie podzielić. Mają wielki szacunek do ziemi, do swojej ciężkiej pracy.
Dla mnie Krynka to moje własne „soplicowo”. Axis mundi. W roku 2001 zebrałam i opracowałam monografię wsi „Krynka”, gdyż uświadomiłam sobie jak mało sama o niej wiem. Wprawdzie każdy Kryńszczanie zna kawałek historii, ale nikt do tej pory nie zebrał tej wiedzy w jedną całość. Większość informacji jest oparta na ustnych przekazach, ale także korzystałam z fachowej wiedzy pana profesora Śpiewaka, pracowników Urzędu Gminy oraz Urzędu Powiatowego, Muzeum Ziemi Łukowskiej, jak i historyka, w młodości pracującej jako budowniczy domów we wsi, mojego dziadka Bolesława Dylaka.
Oglądając stare fotografie i porównując je z dzisiejszym stanem można doznać szoku jak bardzo nagle zmieniła się miejscowość w tak krótkim czasie. Takie zmiany dotyczą dzisiaj każdej wsi. Odpowiednim pytaniem jest, czy te zmiany były dobre? Z jednej strony tak. Ludziom na wsi żyje się łatwiej, wygodniej. Mogą cieszyć się często takimi samymi warunkami życia jak w mieście, mając przy tym możliwość obcowania z naturą. Z drugiej jednak strony we wsiach widać również i zmiany, które nie powinny były zajść. Moim zdaniem, jest to przede wszystkich „czyszczenie” krajobrazu ze starych zadrzewień, wprowadzanie nowych zbyt skomplikowanych form architektonicznych bez relacji ze starym, tradycyjnym budownictwem.

Lata 70’, na zdjęciu ciotka Alka, Wujek Tadek na przepustce z wojska oraz mały Michał

Zdjęcie z 2001 roku w tym samym miejscu.

Dzisiaj wchodzi w życie już drugie nowoczesne pokolenie. Coraz więcej ludzi przenoszących się do miast, jak również pozostających na wsiach już nie ma świadomości o tradycjach swojego regionu, swojej wsi. Jak to można uratować?
Chciałabym wprowadzić do Krynki artystów - ludzi wrażliwych, aktywnych, wykształconych, którym w zamian za ich wiedzę, twórczość, „opiekę” podaruje się dziewiczą przestrzeń twórczą. Tacy ludzie potrafią poszanować miejsce, jak również „zarazić” swoją wrażliwością mieszkańców. Moim pomysłem jest interdyscyplinarna Osada Myśli Twórczej skupiająca artystów, naukowców różnych dziedzin.

Ostatnie oryginalne siedlisko.

 W dzisiejszych czasach wszystko ulega zawężaniu, specjalizacji. Chcę stworzyć Osadę, do której będą mieli możliwość przyjechania i tworzenia różni artyści. Zarówno rzeźbiarze, jak i pisarze. Mój ośrodek ma dwa główne zadania. Być motorem myśli twórczej, pomagać w procesie tworzenia oraz ochronić zastane wartości i wypromować je przez aktywność zarówno samych artystów, jak i zaangażowanych Kryńszczan. Osada powinna być mecenatem zarówno dla twórców, jak i dla wartości kulturowych i tradycji Krynki i okolic. Uważam, że jedynie interdyscyplinarna jednostka jest w stanie na tyle szybko zaangażować mieszkańców, aby to, co jeszcze pozostało nie zostało zniszczone.

2. WARUNKI GEOGRAFICZNE

Teren Wysoczyzny Łukowskiej leży w obrębie Niziny Mazowieckiej zwanej Małym Mazowszem. Położony jest między pradoliną Wisły, Bugu, Krzny i Wieprza.
Powierzchnia Wysoczyzny jest raczej plaska, różnice wysokości są niewielkie i stanowią ok.20m.

Klimat charakteryzuje się swoją nieregularnością i zmiennością. Występuje duży kontrast termiczny między zimą, a latem (długie gorące lata i długie mroźne zimy)
Dość zróżnicowana flora; min.: torfowiska (modrzewica zwyczajna, bagnica torfowa, rosiczka okrągłolistna), lasy głównie iglaste (największy odsetek wśród drzewostanu zajmuje sosna), łęgi olchowe lub olchowo-jesionowe.

W 1952r w nadleśnictwie Kryńszczak został wydzielony rezerwat Jata o powierzchni 335,21ha, a w 1959r rezerwat Topór o pow. 55,52ha
Charakterystyczne zespoły roślinne tych rezerwatów to: bór bagienny, bór sosnowo-jodłowy, bór sosnowy, wilgotny grąd jodłowo-olchowo-grabowy.

W 1981r w gm. łuków zostały utworzone dwa rezerwaty przyrody: Las Wagramski (5,37ha) i Śnieżycki(25,27ha).

3. OSADNICTWO

Skąpa wiedza źródłowa, jak również sporadycznie przeprowadzane do tej pory badania archeologiczne utrudniają odpowiedź na pytanie, jak wyglądało najwcześniejsze osadnictwo na tym terenie. Ziemia łukowska została dotychczas zbadana pod względem archeologicznym i znaleziskowym w bardzo skromnym zakresie. Jednak z dostępnych materiałów wiemy o tutejszym osadnictwie już w mezolicie, ok. 6000 lat p.n.e. Kilkanaście wieków przed utworzeniem państwa polskiego zamieszkiwały tereny szczepy prapolskie.
Często spotykane są tu cmentarzyska kultury łużyckiej z lat 1300-400 p.n.e. ( Wola Kisielska koło Stoczka Łukowskiego), a także ślady kultury wenedzkiej w postaci rzymskich monet (min.: Podlodowie).

Z okresu tworzenia się państw polskiego pochodzą liczne grodziska zachowane w postaci resztek wałów, fos, kurhanów (m.in.: Huta Radoryska, Okrzeja, Wilczyska).
W dobie pierwszych Piastów osadnictwo zaczęło rozwijać się bardziej intensywnie; najpierw formy grodowe, a następnie szlachty zagrodowej.
Z okresu wczesnośredniowiecznego, poza luźnymi znaleziskami znamy dotychczas 20 grodzisk występujących głównie u źródeł Liwca, nad Krzną (na wschód od Łukowa) oraz na południe od Radzenia nad Tyśmienicą. Rozmieszczenie ich wzdłuż wschodniej granicy Łukowskiego może świadczyć o pierwotnym osadnictwie obronnym.

Bardzo fragmentaryczne źródła pisane z tego okresu dają nam słabe pojęcie o stanie osadnictwa. Informują nas jednak, iż najstarszymi ośrodkami osadniczymi był Łuków i Kock, a także, iż Łuków około połowy XIII wieku był siedzibą kasztelani ( m.in.: Z. Wojciechowski „Ze studiów...” s.51-2; o kasztelanie łukowskim pisze Długosz pod r. 1273 „historia”, t.2, str. 428). Wg Z. Wojciechowskiego kasztelania łukowska powstała w pierwszej połowie XIII w, w związku z zamiarem utworzenia biskupstwa łukowskiego przez Bolesława Wstydliwego. W tym czasie niewątpliwie Łuków jako stolica kasztelani był niewątpliwie najważniejszym ośrodkiem gospodarczym. Takie znaczenie mógł mu nadać tylko otaczający go poważniejszy kompleks osadniczy. Na podstawie dokumentu „Jastrzębica” z 1418 roku (Archiwum Kurii Biskupie Rep.60, A 179, k.45-7) możemy wnioskować o osadnictwie wcześniejszym wokół Łukowa.

Spisy dziesięciny i świętopierza z pierwszej poł. XIV wieku rejestrują na terenie Ziemi Łukowskiej 3 parafie: łukowską, kocką i tuchowicką. W stosunku do okresu wcześniejszego pojawia się w źródłach na tym terenie trzeci rejon osadniczy w okolicy Tuchowicza.

Wspomniane już spisy świętopierza stanowiły dla Landenberga podstawę do obliczeń gęstości zaludnienia na tym terenie w okresie średniowiecza. Na tle przedstawionego przez niego obliczenia gęstości zaludnienia całej ówczesnej Polski, Ziemia Łukowska – podobnie jak cała Lubelszczyzna – wypadła jako teren najsłabiej zaludniony. Wpłynęło na to głównie pograniczne położenie tego terenu i regularne najazdy Jadźwingów i Litwin. O rozmiarach spustoszeń tego rodzaju w połowie XIV wieku może świadczyć dokument biskupa krakowskiego z roku 1359, w którym na skutek zniszczeń spowodowanych najazdami Tatarów i Litwinów ziemia lubelska, sieciechowska i łukowska zostały zwolnione od dziesięciny na okres 30 lat („kodeks dyplomatyczny Małopolski”, t.3, nr.730). W XIII i XVI w po zawarciu unii polsko-litewskiej w Krewie w 1385r i w Horodle w 1413r tereny te przestały być terenami pogranicznymi, a przez to bardziej atrakcyjnymi do zasiedlania. A w międzyczasie 1403r Władysław Jagiełło nadał grodowi łukowskiemu prawo magdeburskie.

Podstawę źródłową do odtwarzania dziejów osadnictwa Ziemi Łukowskiej dla okresu XV w stanowią dokumenty wydane w kodeksach dyplomatycznych Małopolski i Mazowsza, listy papieskie drukowane przez A. Theinera („Vetera Monumenta Poloniae et Lithuaniae gentiumque finitimarum illustrantia collecta ab Augusto Theiner”, t. 1-2 ), listy świętopietrza z połowy XIV wieku („Monumenta Poloniale Vaticana” i „Acta Camerae Apostolicae”) oraz dokumenty fundacyjne i erekcyjne poszczególnych parafii wymieniające miejscowości wchodzące w ich skład. Jednak należy zaznaczyć, że źródła z tego okresu opisują głównie południową i środkową część Ziemi Łukowskiej, szczególnie parafię łukowską, natomiast prawie zupełnie brakuje źródeł z północnej jej części, głównie na terenach późniejszych parafii: zbuczyńskiej, pruszyńskiej i siedleckiej.
Z dokumentu wystawionego przez Wojciecha Jastrzębca z 1418 roku (Archiwum Kurii Biskupiej Rep. 60, A 179, k. 45-7) dowiadujemy się o wyznaczonych granicach parafii łukowskiej oraz o istnieniu na tym obszarze, oprócz miasta Łukowa także 34 wsi wchodzące w skład parafii łukowskiej. Są to m.in.: Jastrzębie, łupiny, Radomyśl, Ławki, Dębowica, Nużyny, Karłów, Wierzejki, Opcza, Mościska, Zarzecze, Białka, Stoczek, Sobole, Dominin, Domanin, Gołąbki, Jeziory, Szczygły, Świdry, Sochacz, Czerśl, Krasusze, Strzyżew, Trzebieszów, Łazy, Konkolewica, Turów, Biała, Krasew, Ulan, Domaszewica, Sęciaszka, Rozwadów. Wspomniany dokument przy danych wsiach podaje liczbę mieszkańców, ilość rodzin szlacheckich i kmiecnych. Większość wymienionych w nim wsi prawdopodobnie istniała już w XIV wieku, a może nawet i wcześniej. Przemawia za tym wczesne powstanie parafii łukowskiej. Dla przybliżenia, w tych 34 wsiach mieszkało 64 rodziny szlacheckie i 55 rodzin kmiecnych, 11 wsi zamieszkałe tylko przez kmieci było własnością królewską. Pozostałe, z wyjątkiem 3 były zamieszkałe tylko przez szlachtę. Wieś szlachecka była zamieszkała najczęściej przez dwie lub trzy rodziny. Wsie kmieckie były nieco gęściej zaludnione – cztery do pięciu rodzin.
Rok 1418 jest momentem, w którym według wszelkiego prawdopodobieństwa, znany jest kompletny stan osad na danym terenie, dlatego wsie występujące tylko w późniejszych źródłach można uważać za nowopowstałe. Szczątkowe dane źródłowe z początku pierwszej i drugiej poł. XV wieku, z okresu po 1418 roku wskazują na ciągły wzrost liczby osad na tym terenie. Już w dokumencie z 1435 roku spotykamy nową wieś – Wiśniów, a w dokumencie z 1448 występuje już 6 nowych miejscowości (Gołaszyn Most, Ryszki, Turze Rogi, Czerwone Role, Bedlne, oraz Wola Bedlne). Ogólnie w pierwszej połowie XV wieku na terenie parafii łukowskiej z 1418 roku istniało co najmniej 43 miejscowości, a w drugiej połowie XV wieku już 77.

W XV i XVI wieku zaczyna się wykrystalizować sieć osadnicza miejska i wiejska. Jest to okres największego rozwoju osadnictwa. W XVI i XVII osadnictwo na tym terenie ostatecznie się ustabilizowało. W 1531 roku regestry poborowe wymieniają na terenie Ziemi Łukowskiej 192 miejscowości, w 1552 roku – 227, w1580 roku – 253, a wizytacja z 1603 roku podaje 258. Wieki XVII, XVII i późniejsze nie przynoszą już tak poważnych zmian.

W XVII i XVIII wieku stosunki własnościowe zmieniają się. Pod koniec XVIII wieku pojawiają się wielkie własności jak np.: Czartoryskich, Potockich, Jabłonowskich, Załuskich.

Ciekawie natomiast przedstawiają się układy własności na terenie Ziemi Łukowskiej w XVI wieku. Północno-wschodnią i wschodnią cześć jest dość gęsto zamieszkiwana głównie przez szlachtę zagrodową. Część zachodnia, to głównie szlachta folwarczna. Własność królewska była rozproszona zaś po całej Ziemi Łukowskiej. Podobnie jak na Mazowszu. Dodatkowym podobieństwem są nazwy miejscowości o brzmieniu mazowieckim. Istnieją, zatem podstawy do przypuszczeń, że Ziemia Łukowska była w bardzo poważnym stopniu kolonizowana przez drobną szlachtę z Mazowsza. Ponadto południowa granica dawnego województwa łukowskiego, biegnąca Wieprzem i Tyśmienicą była w znacznym stopniu zalesiona i zabagniona, co utrudniało przenikanie osadnictwa od strony południowej.
Bardzo charakterystyczna cechą jest przewaga drobnej własności szlacheckiej nad większą własnością. Większa własność skupiała się tu w tym czasie głównie w rękach królewskich i kościelnych.

4. RYS HISTORYCZNY

Pierwsze wzmianki wg prof. Orkowskiego sięgają 1548r. W tymże roku starostwo łukowskie zostało zastawione przez króla Zygmunta Janowi Mniszkowi, staroście krasnostawskiemu. Przez ok.70 lat starostwo łukowskie znajdowało się w rękach rodziny Mniszków. W 1616r przeszło do rąk bogatej rodziny Domaszewskich, a następnie w 1688r do chorążego Andrzeja Drohojewskiego.
W XVII w Krynka była jedną z 38 wsi wchodzących w skład starostwa łukowskiego. W rejestrze poborowym województwa lubelskiego z 1620r są informacje:
„Grzegorz Wójt z Krynki od poddanych Jego Królewskiej Mości z 18,5 włóki osiadłych tu kmieci i z 1 hajduczki płaci 37 florenów podatku, od 2 zagród mających ziemię płaci 1 floren i 18 groszy, a ponadto z 18,5 włóki również osiadłych kmieci 37 florenów. Łącznie podatek z tego dużego obszaru zajmującego przez mieszkańców wsi Krynka wyniósł 78 florenów i 4 grosze.”

W 1667r mieszkańcy wsi wnieśli skargę na ówczesnego dzierżawcę Mariana Jasińskiego do sądu referendarskiego. Powodem było, w tamtych czasach powszechne podwyższanie robocizny i wszelkich powinności dworskich przez dzierżawców. Byli zmuszani do wygórowanej ilości dni pomocnych w okresie żniw i sianokosów, stróży dziennej i wypasu owiec bez dnia pańszczyźnianego. Chłopi niezadowoleni zostawali zmuszani siłą.
Sąd referendarski ustalił wymiar pańszczyzny na 4 dni tygodniowo, ale nie był on respektowany.

W 1827r była to wieś rządowa i liczyła 57 domów zamieszkałych przez 303 mieszkańców, nieco później w tym samym wieku już 75 domów, 552 mieszkańców na 2023 morgach ziemi (średnio 5,3 człowieka/dom). Razem z Kolonią (7 domów, 280 morg ziemi) i Folwarkiem należały do gminy Łuków, parafii Łuków.

W dniu 28 sierpnia 1831r gen. Romarino stoczył pod Krynką zwycięską bitwę z rosyjskim generałem Gołowinem, gdzie rozbił dywizjon nieprzyjaciela biorąc do niewoli 90 carskich jeńców. Gołowin miał osłaniać wojska rosyjskie.

W czasie powstania styczniowego (1863-65) w regionie Krynki dochodziło do wielu bitew i potyczek powstańców z regularnymi wojskami carskimi i kozackimi. W 1863r majorat Dąbie wraz z Krynką otrzymał gen. Obruczew w nagrodę za stłumienie powstania styczniowego w powiecie łukowskim.

W dniu 10 lutego 1864 powstańcy zostali zaatakowani przez wojska carskie i zmuszeni byli wycofać się do lasu Gaj.
Podczas całego powstania w lasach Kryńszczak przebywały oddziały powstańcze dowodzone m.in. przez ks. Stanisława Brzózkę. Mieszkańcy aktywnie wspomagali tego powstańca. W latach 1864-65 czterech Kryńszczan zostało aresztowanych za udział lub pomoc w powstaniu:
- Franciszek Chruszczelin - chłop, 22 lat, kawale, katolik. Areszt. 5 marca 1864r w Łukowie, skazany na roboty w Rosji;
- Mateusz Czarnota – chłop, kawaler ,katolik, 45 lat. Areszt. we wsi Sarnów 16 stycznia 1865r;
- Szymon Kędzior – chłop, kawaler, katolik 20 lat. Areszt. w Lipnikach 4 maja 1864r
- Franciszek Walczak – chłop, 36 lat, żonaty, ojciec sześciorga dzieci. Areszt. 31 grudnia 1864r w Krynce za przyjmowanie w swoim domu ks. Brzóski i jego partii w sile 9 ludzi. Skazany na 2 lata aresztanckich rot.
(„Akta Naczelnika Siedleckiego Wojennego Oddziału”, wojewódzkie Archiwum Państwowe w Siedlcach)

28 października 1865r zostaje wprowadzony Ukaz Carski z 19 lutego (2 marca) 1864r.

16 czerwca 1866 koloniści wsi sprzedali Towarzystwu Kolei Żelaznej 13 mórg i 122 pręty kwadratowe wspólnego pastwiska za 536 rubli 27 kopiejek, a miesiąc później - 6 lipca odsprzedali 7 morgi za 420 rubli 11 kopiejek.

W 1883r Krynka liczy 82 domy zamieszkałe przez 552 mieszkańców (średnio 6,7 człowieka/dom; współcześnie 3,7)

Wiosną 1890 roku rozpoczęto budowę najstarszego na dzień dzisiejszy domu – Krynka 161.

Pierwszym nielegalnym nauczycielem był Maciej Kuciej, który przebywał w Krynce w 1896-97, ale uczył także gospodarz miejscowy Jan Boboń, który to jako jedyny czytał i pisał. Nauczali po rosyjsku.

Dom urzędnika carskiego zbudowany w 1904 roku z modrzewia spławianego Niemnem

 
W latach 1904-1910 w lesie Kryńszczaku zbudowano drewniany dworek reprezentujący budownictwo typu eklektycznego typu willowego oraz budynek gospodarczy dla służby generała Obruczewa i murowane stajnie. Po wypędzeniu Rosjan w 1915r majorat przestał istnieć.

W 1916r folwark Krynka posiadał 335 mórg ziemi. Po II Wojnie Światowej był własnością Skarbu Państwa i dzierżawiony przez różne osoby. Dzierżawiła go m.in. hrabina Maria Dernatowicz, a później rodzina Rychlików.
W 1916r Niemcy założyli w Krynce pierwszą legalną szkołę, którą zorganizował ówczesny wójt gminy i mieszkaniec Krynki Jan Szczygieł. Pierwszym nauczycielem zatrudnionym w Krynce, jeszcze podczas I Wojny Światowej, w dniu 10.09.1916r został zatrudniony Julian Bartyś. W kilkanaście dni później, w dniu 07.10.1916r mieszkańcy drugiej części wsi postarali się o drugiego nauczyciela-Franciszka Grochowskiego. Wynagrodzenie miesięczne nauczyciela wynosiło wówczas 45 rubli, a umowy z nimi podpisał Carsko-Niemiecki Naczelnik Powiatu Łukowskiego pułkownik von Engelman. Od jesieni 1916r istniały w Krynce dwie niezależne od siebie szkoły. Ich połączenie nastąpiło w kilka lat po I Wojnie Światowej.

Od 1917 roku wierzchnią władzę szkoły sprawuje ‘I inspektor’ p. Drewnoski, który od jesieni 1918 tytułuje się ‘Królewsko Polskim Inspektorem Szkolnym’.

Od 1918r w budynkach dworskich funkcjonuje Szkoła (wg „Kroniki Szkolne”), a zespół folwarczny w Kryńszczaku przechodzi w ręce Państwa Polskiego, które przekazało go w 1919 roku Lasom Państwowym.

W latach 1920-38 osada w Kryńszczaku zostaje rozbudowana o tzw. część leśną.
1920r dochodzi do parcelacji dworu; „...Gospodarze wydzierżawili ziemię dworską wraz z dworem, w którym umieścili część szkoły. W tym dworze właśnie rozpoczęłam pracę prowadząc oddz.: III, IV i V...” („Kroniki Szkolne 1921-28” Czesława Stachowiczówna). Parcelacja zostaje zakończona w 1921r. Budynku dla Szkoły Powszechnej nie oddano, ale przeznaczono razem z 30 morgami ziemi na Szkołę Rolniczą Żeńską.

W 1922 Usunięto ze dworu Szkołę Powszechną.
22 grudnia 1922 roku „W ramach parcelacji majątku Krynka, parcela nr 8, 9ha 2581m kw. Sprzedana Władysławowi Wereszczyńskiemu po ustalonej cenie przez Prezesa Okręgowego Urzędu Ziemskiego w Lublinie z dnia 17 grudnia 1924r wraz z odsetkami za 2080 zł47 gr. w złocie i podano do wiadomości nabywcy w dniu 18 marca 1925. Działkę powyższą Okręgowy Urząd Ziemski w Lublinie orzekł w dniu 28 luty 1929 przeniesienie na 8 spadkobierców... (majątek Krynka, powiat Łuków, „Księga Hipoteczna Nr 1030”, Siedlce 20.10.1998)
Od 1922 roku jest wydawana przez uczniów gazetka „ZUCH” („gazeta łukowska” nr.7 z 1927r, str. 11-13)

 Świadectwo szkolne z tego okresu

  W 1924 roku zostaje założone przez dziedzica Rutkowskiego ‘Kółko Rolnicze’.

W 1927r wieś Krynka z gminy Dębie z siedzibą w Gręzówce przeszła do gminy Celiny z siedzibą w Nurzynie. Stało się to prawdopodobnie za namową Stanisława Wolanina - ówczesnego wójta Gminy Celiny, który obiecał wybudowanie budynku dla szkoły.

Od 1928 roku zespół folwarczny w Kryńszczaku zamieszkuje rodzina Szenejków.

8 grudnia 1928 roku mieszkańcy założyli Ochotniczą Straż Pożarną.

 30 listopada 1929 zakupiono sikawkę „Tryumf” ze zwijadłem wężowym za cenę 1332 zł. 56 gr., a 3 kwietnia 1930 oddano do użytku pierwszą drewnianą remizę strażacką wyposażoną w scenę teatralną. Łączny koszt remizy wynosił 1336zł 16 gr. W tej remizie były organizowane zabawy taneczne, przedstawienia oraz loterie fantowe. Dochód z nich był przeznaczony na rozwój i potrzeby O.S.P.

W 1932 roku zakupiono za pieniądze z działalności kulturalnej m.in.: hełmy mosiężne, sygnałówka mosiężna, węże tłoczone i ssawne, bosaki lekkie, sygnał alarmowy i inne.

W 1934 roku otworzono nowo wzniesiony drewniany budynek dla Szkoły Powszechnej. Wcześniej po domach uczyła pani Janina Suchodolska. W tym samym roku zakupiono dwa beczkowozy 300 litrowe dla O.S.P.

W 1937r powstała we wsi Spółdzielnia Spożywców „Nadzieja”.

28 maja 1933 roku nastąpiła zmiana na stanowisku komendanta O.S.P. – Brudno Rudkowskiego zmienił Jan Rychlik.

W październiku 1935 O.S.P. w Krynce została zarejestrowana przez Urząd Wojewódzki w Lublinie. Również w tym roku z subwencji Rad Powiatowych i dotacji Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych oraz ze środków własnych zakupiono: drabinę Szczerbowskiego, drabinę przystawną, beczki żelazne o pojem. 300litrów, bosaki lekkie i ciężkie oraz wykonano dwa podwozia do beczkowozów.

29 maja 1937 roku Zarząd Oddziału Powiatowego O.S.P. udzielił Janowi Rychlikowi (komendantowi) urlopu. Jego funkcję przejął Bronisław Szczygieł. Wówczas w skład zarządu wchodzili: prezes Julian Omelan oraz członkowie: Franciszek Szczygieł, Jan Dylak i Władysław Jurek. W tym czasie O.S.P. liczyła 37 strażaków.

Wybuch II Wojny Światowej spowodował zawieszenie działalności statutowej O.S.P.

27 czerwca 1940 roku wyszło rozporządzenie wydane przez Der Kreishauptmann’a w Radzyniu dotyczące ochrony przeciwpożarowej:
1. Stosownie do zarządzenia Rządu generalnego Gubernatorstwa Wydział Zarząd Wewnętrzny z dnia 21.10.1940r. nie ulegają Ochotnicze Straże Pożarne rozwiązaniu, istnieją, zatem nadal. Straże Pożarne nie istnieją jako stowarzyszenia, lecz podlegają pod względem administracyjnym burmistrzom, pod względem zaś fachowym Naczelnikowi Straży Pożarnej.
2. Wszystkie istniejące w powiecie O.S.P. potęgują swoją działalność, aby mogły należycie spełnić swe zadania w wypadku pożaru.
3. Sprzęt pożarowy musi być natychmiast zbadany i do gaszenia przygotowany
4. Straże Pożarne mają wystrzegać się wszelkiej działalności politycznej
5. Każda Straż Pożarna jest zobowiązana przynajmniej dwa razy w miesiącu odbyć ćwiczenia. Czas ćwiczeń należy podać wcześniej przed odbyciem tychże właściwym Posterunkom Żandarmerii i Policji oraz Powiatowemu Instruktorowi Pożarnictwa.
6. Ustanowiona godzina policyjna nie znajduje zastosowania wobec strażaków w razie pożaru, do którego gaszenia się ich używa: to samo dotyczy również użytych do akcji ratowniczych furmanów
7. Kasa strażacka przy Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych w Warszawie wznowiła swa działalność. Zarządy miejskie i gminne ubezpieczają strażaków na rok 1941 wpłacając składkę ubezpieczeniową w wysokości 1zł. Od każdego strażaka
8. O każdym większym pożarze należy mi niezwłocznie zameldować. W tym celu należy posługiwać się w miarę możliwości telefonem. Ponadto zarządy miejskie i gminne są zobowiązane przesłać mi do dnia 10 każdego miesiąca, za ubiegły miesiąc zestawienie wszystkich pożarów.
9. Na zakupienie sprzętu należy uzyskać moją zgodę.
Zaznacza, że do należytej organizacji i usprawnienia czynności przeciwpożarowej Straży Pożarnych przywiązuję bardzo wielką wagę: wszelkie wykroczenia będą z całą surowością karane. Niniejsze zarządzenie należy przesłać właściwym Strażom Pożarnym.
Der Kreishauptmann in Radzyn

W okresie wojny O.S.P. w Krynce liczyła 25 członków, a komendantem był Bronisław Szczygieł.

W 1942 roku powstaje Sklep Spółdzielczy „NADZIEJA”. Pierwszy sklep spożywczo-przemysłowy został otwarty jeszcze przed wojną u p. Smykowej.

W początkach sierpnia 1942 roku partyzanci polscy w pobliżu lasu Gaj zastrzelili oficera niemieckiego Mockerta i podoficera Cafta oraz plutonowego granatowej policji polskiej Piotrowskiego. W odwecie za zabójstwo Niemcy dokonali pacyfikacji pobliskich wsi: Celiny, Gołowierzchy, Krynka, Role, Wólka Konopna i inne. 8 sierpnia 1942 roku zabito 36 mieszkańców, a 130 osób zaaresztowano. Do Majdanka wywieziono 20 Kryńszczan.
Podczas całej wojny poległo 5 Kryńszczan (tylko w latach 1944/45)

Jesienią 1944 miało miejsce rozparcelowanie majątków ziemskich w powiecie. W Krynce pozostało 16,9ha po majątku ziemskim, w tym:
- 13ha grunty orne
- 3ha łąki i pastwiska
- 0,9ha nieużytki rolne.

Majątek ziemski w Krynce nie został rozparcelowany, gdyż dzierżawiła go rodzina Rychlików. („Powiatowy Urząd Ziemski W Łukowie” sygn.50; Archiwum Państwowe w Siedlcach)
29 września tego roku pismem1/44została przywrócona organizacja O.S.P. sprzed 1 września 1939 roku. Wszystkie przepisy i normy prawne wydane przez okupanta zostały zniesione.

18 czerwca 1945 „PROTOKÓŁ sporządzony w Krynce, w Domu Szkoły Rolniczej zajmowanej dotychczas przez dzierżawczynię ob. Zofię Rychlikową w dniu 18 czerwca 1945r
OBECNI:
1. Wójt gminy Celiny-Piotr Kraszewski
2. Sołtys wsi Krynka - Bronisław Szczygieł
3. Kierownik Szkoły Rolniczej – Eugeniusz Sztylle
4. W zastępstwie nieobecnej matki – Witold Rychlik
5. Z-ca sekretarza Urzędu Gminy – Tadeusz Szumski
6. Inst. Związku Samopomocy Chłopskiej -Stanisław
W związku z umową z dnia 11 kwietnia 1945r wezwano rodzinę Rychlików do opuszczenia lokalu, który ma potrzebę przeprowadzenia koniecznego remontu, aby wreszcie Gminna Szkoła Rolnicza w Krynce mogła rozpocząć właściwą swoją prace. Zajęcie lokalu jest konieczne z uwagi na umieszczeniu w nim personelu szkoły.
Jeżeli doręczono ob. Rychlikowej wypowiedzenie terminowe – ma usunąć się natychmiast. Jeżeli nie – termin do 28.06.1945r
Odczytano: Wójt (-) Kraszewski
I podpisano: Sołtys (-)Br. Szczygieł, Z-ca Sekretarza (-)Szumski, Kierownik Szkoły (-) Sztylle
Obecny syn Witold Rychlik odmówił podpisu” (Archiwum Wojewódzkie w Siedlcach, ekspozytura w Łukowie, „Akta ogólne Rady Narodowej w Łukowie”, sygn. 81)
W 1946 roku wzniesiono istniejący do dzisiaj budynek Remizy Strażackiej.
Do 1947 roku istniała Spółdzielnia Spożywców „NADZIEJA”, później podporządkowana Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w Gręzówce. Przy jej pomocy rozprowadzane były produkty dla wysiedlonych oraz przydziały spożywcze dla mieszkańców wsi. A 13 kwietnia na pierwszym walnym zebraniu po zakończeniu wojny został zmieniony zarząd O.S.P. Na Naczelnika wybrano Jana Rychlika, a jego zastępcą został dotychczasowy naczelnik Bronisław Szczygieł. Prezesem został Franciszek Szczygieł. Do zarządu weszli: Feliks Durka, Franciszek Markowski, Józef Niedziółka, Stanisław Sadło i Jan Dylak. Do Komisji Rewizyjnej zostali wybrani: Feliks Walczak, Eugeniusz Wereszczyński, i Wacław Durka. Głównym dochodem straży było organizowanie przedstawień, zabaw tanecznych i loterii fantowych.

W 1948 roku rodzina Szenejków – gospodarze dworku opuszczają Kryńszczak (uciekają przed aresztowaniami).

W latach 1948/49 została wybudowana nowa remiza strażacka. Starą drewnianą sprzedano Józefowi Kameckiemu za kwotę 39 000 zł.

W 1950 roku do dworku w Kryńszczaku wprowadziła się rodzina Augustyniaków – ostatni gospodarze, za których życia widziano światło w oknach i mówiono, że to duch Obruczewa (ostatniego z rodu).

Ważnym wydarzeniem w Krynce było uruchomienie 11 września 1952r Agencji Pocztowej, którą w latach 60’ przekształcono na Urząd Pocztowy. Tego samego roku, z inicjatywy Bronisława Lechela został założony telefon w szkole oraz zbudowany przystanek kolejowy. Był on szczególnie ważny dla uczniów kontynuujących naukę w oddalonych miejscowościach (Łuków, Siedlce, Warszawa), jak również dla ludzi pracujących poza granicami wsi. Obecnie zatrzymuje się tu 12 razy dziennie pociąg relacji Warszawa-Terespol (E20, Kunowice-Warszawa-Siedlce-Łuków-Terespol, magistrala dwutorowa o znaczeniu międzynarodowym)

W 1955 roku Krynka została siedzibą Gromadzkiej Rady narodowej. Tego samego roku Wojewódzki Zarząd Kin w Lublinie wyraził zgodę na projekcję filmów w nowej remizie strażackiej.

29 stycznia 1957 roku Powiatowa Komenda Straży Pożarnej w Łukowie przekazała O.S.P. w Krynce motopompę M-800 marki „Leopolia”.
1 września wprowadzono naukę religii w systemie 13 godzin tygodniowo.
22 listopada O.S.P. w Krynce zakupiła od O.S.P. w Łukowie wóz rekwizytowy o nazwie „Marcinek” za cenę 2000 zł.

W 1958 roku zostały dobudowane pomieszczenia dla potrzeb kina (obecnie zajmowane przez zamknięty bar „Kubuś”). Umowa zawarta pomiędzy Wojewódzkim Zarządem Kin w Lublinie, a O.S.P. w Krynce zezwalała na obustronne korzystanie z budynku.
19 września 1958 roku otworzono stałe kino. Przedtem funkcjonowało przez okres 7 lat jako kino objazdowe po okolicznych wioskach. Również w 1958 rozwiązano kryńską Gromadzką Radę Narodową. Wieś przestała być siedzibą GRN, wieś Role przeszło do GRN w Nurzynie, a Krynka przeszła do GRN w Gręzówce.
1 grudnia 1958r wprowadzono kurs dokształcający w zakresie klasy VII-ej. Wykładowcami byli: Bronisław Lechel – kierownik szkoły, Janina Lechel, Genowefa Klingier, Ryszard Pyrko.

W czerwcu 1959 roku kierownik szkoły – Bronisław Lechel wystąpił z prośbą o zorganizowanie na terenie szkoły ośrodka dentystycznego. Dr Szczygieł obiecał wystąpić w tej sprawie do Ministra Zdrowia w Warszawie.
1 listopada 1959 oddano nowo wybudowaną część budynku szkolnego, w tym 1 salę lekcyjną, pokój nauczycielski, gabinet higienisty, gdzie odbywały się szczepienia i badania lekarskie. Higienista był ówczesny szkolny nauczyciel - Ryszard Pyrko.

W 1962 roku zostaje założone Koło Gospodyń Wiejskich. Pierwszą przewodniczącą zostaje Maria Walczak. Funkcjonuje on razem ze Związkiem Młodzieży Wiejskiej. W roku szkolnym 62/63 Janina Lechel ma powierzoną opiekę nad nimi.
9 stycznia 1962 w KGW zorganizowano Kurs Racjonalnego Żywienia Rodziny przy udziale pracowników Zakładu Higieny Żywienia PZH w Warszawie.

W Sierpniu 1963r utworzono ośrodek leczniczy. Był czynny dwa razy w tygodniu i mogli z porady lekarskiej korzystać wszyscy mieszkańcy wsi. Mieścił się on u Tadeusza Kędziory. Lekarzem był Marian Dębczak z Łukowa. Tego samego roku 1 czerwca do Krynki zaczynają dojeżdżać regularnie PKS’y. Obecnie kursują cztery razy dziennie na trasie przystanek PKS Łuków- m.in.: przez dworzec kolejowy Łuków-stacja kolejowa Krynka..

We wsi istnieją trzy przystanki autobusowe.
11 września 1963 uczniowie klas V, VI, VII w czynie społecznym pod opieką kierownika szkoły – Bronisława Lechela wykonali roboty ziemne na długości 100m b. Od krzyżówki w stronę kina (remizy), aby położono nawierzchnię twardą.
19 grudnia 1965r nastąpiło uroczyste otwarcie klubokawiarni (u Państwa Szczygłów). W imprezie wzięły udział wszystkie organizacje istniejące w Krynce. 3 grudnia zwieziono meble, a 15 stycznia 1966r telewizor marki „ZEFIR”. 9 października telewizor tego samego typu otrzymuje szkoła.

W roku szkolnym 1966/67 wprowadzono ośmioklasowy system nauczania.

W latach 1967-79 naczelnikiem O.S.P. w Krynce jest Tadeusz Durka
13 kwietnia1967 roku umiera Bronisław Lechel – kierownik szkoły do 1966 roku i wielki społecznik.
27 czerwca 1970 roku umiera Janina Lechel, dyrektor szkoły w latach 1966-70, żona Bronisława, nauczycielka, społeczniczka.

W latach 1970-73 dyrektorem szkoły jest Julian Zdanowski

W latach 70’ zostało zbudowanych ogółem 35 domów na raz, w tym 11 na Zagai.

31 grudnia 1972r Krynka wystąpiła z GRN w Nurzynie i przeszła do GRN w Gręzówce. Od 1 stycznia 1973r Krynka wraz z całą GRN w Gręzówce przeszła do gminy Łuków i tam pozostała do dnia dzisiejszego. (wg wywiadu z pracownikiem Urzędu gminy w Łukowie- Henrykiem Szczęśniakiem)

W latach 1973-81 dyrektorem szkoły jest Ryszard Pyrko

W 1974 roku kryńskie Kółko Rolnicze przechodzi w skład Spółdzielni Klubów Rolniczych

23 lutego 1976 powstaje przedszkole, dyrektor p. Danuta Kędziora.
W roku 1976 zbudowano drogę asfaltową o dł1800m Łuków - Dziewule

W 1978 roku zlikwidowano kino, a do pomieszczenia po nim zostało przeniesiona klubokawiarnia.. Tego samego roku została założona Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna.
W latach 1979-84 naczelnikiem O.S.P jest Andrzej Durka

2 stycznia 1979r rozpoczęła działalność Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna działająca do dnia dzisiejszego. Posiada ona 300ha pól uprawnych, maszyny do budowy dróg żwirowych. W budynku mieszczą się biura i magazyny spółdzielcze, świetlica, pomieszczenie kuchenne, a także mieszkanie prywatne. Głównym dochodem jest budowa dróg, a także uprawa ziemi, produkcja zboża. Zatrudnionych jest 13 osób.

17 kwietnia 1981 zostaje podpisana decyzja na budowę kościoła przez wojewodę siedleckiego Mariana Wodniaka i rozpoczęto prace budowlane.

W 1981-85 budowano drogę o nawierzchni ulepszonej i asfaltowej dł.350m do Celin, a także drogę „Przekory” o nawierzchni ulepszonej dł.870m

W 1982 do Krynki przyjeżdża ks. Wacław Skomoruchy aby poświęcić wzniesione w połowie mury kościoła

W latach 1982-87 dyrektorem szkoły jest Maria Księcio

W roku 1984 naczelnikiem O.S.P. zostaje Stanisław Boboń.
24 czerwca 1984 zostaje poświęcony przez ks. Mgr Jana Kurka nowo wybudowany kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Utworzono cmentarz.

16 czerwca 1985 ma miejsce wizyta Prymasa Polski Józefa Glempa

Budowa nowej szkoły trwała od 1985 do 1993 roku. W międzyczasie rozebrano stary budynek szkoły.

Stary budynek szkoły
W 1985-90 budowano drogi o nawierzchni żwirowej o dł.2800m

W 1986r wyremontowano klub „Rolnik” funkcjonujący razem z klubem „Prasy i Książki” początkowo u Piotra Szczygła, a później w pomieszczeniu po dawnym kinie.

W roku 1987 dyrektorem szkoły zostaje Wojciech Sobolewski (obecny)

W 1987-89r budowano drogę o nawierzchni ulepszonej 2000m i żwirowej 1570m do Gręzówki

8 września 1989 ks. Tadeusz Białecki zostaje miejscowym proboszczem

W 1990 Zostaje wyremontowane przedszkole.

W 1991r została rozwiązana klubokawiarnia. 24 czerwca tego roku zostaje wzniesiona dzwonnica. Poświęcenie przykościelnych dzwonów.

Dnia 5 marca 1992 roku O.S.P. w Krynce została wpisana do rejestru stowarzyszeń i został zarejestrowany jej statut
W dniu 31 sierpnia 1992r Urząd Pocztowy w Krynce został zlikwidowany ze względów ekonomicznych, a obszar Krynki został włączony do zakresu działań Urzędu Pocztowego Nr2 w Łukowie. (Rejonowy Urząd Pocztowy w Siedlcach, Oddział w Łukowie). Współcześnie, pomimo wielu starań i próśb mieszkańców, propozycji opłat min.za prąd, opału na zimę Urzędu Pocztowego nie ma, gdyż był niewypłacalny. Również w tym samym okresie zostaje zlikwidowana zlewnia mleka mieszcząca się w pobliżu hurtowni.

W 1993r oddano do użytku drogi o ulepszonej nawierzchni „Zadwórze” dł.1547m, „Zagać” dł.600m oraz o nawierzchni żwirowej „Przekory” dł.400m i do Smolanki dł.850m. Z chwilą oddania do użytku nowego budynku szkoły, przedszkole tego roku zostaje zlikwidowane. Również do tego roku odbywały się zebrania pań zrzeszonych do Koła Gospodyń Wiejskich. Obecnie dokonuje się końcowego rozliczenia. Tego samego roku zostaje przeprowadzony remont kościoła, a w dniach 19-21 czerwca, podczas wizyty ks. Biskupa Wacława Skomoruchnego aż 123 osoby przyjęło Sakrament Bierzmowania.

W 1994 roku oddano do użytku drogę o nawierzchni asfaltowej do Kryńszczaka oraz podłączono do domów wodociąg (9946m wodociągu stacjonarnego)

W 1995 roku przebudowano krzyżówkę i oddano do użytku drogi o nawierzchni asfaltowej do Kryńszczaka dł.1840m, „Zagać” dł.630m, o ulepszonej nawierzchni „Kryńszczak” dł.750m, a także utwardzono żwirem drogę „Bońce” dł.800m.

W 1996 roku oddano do użytku drogę o nawierzchni asfaltowej „Zagać” dł.630m, „Kryńszczak” dł.908m, „Smolanka” dł.2330m. Postawiono ogrodzenie szkoły. W maju tegoż roku czterech członków O.S.P. w Krynce uczestniczyło w dwutygodniowej pielgrzymce autokarowej do Włoch zorganizowanej przez Zarząd Gminny O.S.P. w Łukowie.

W 1997 roku umiera Kazimierz Augustyniak – ostatni gospodarz dworku w Kryńszczaku.

W 1998 roku droga łącząca Krynkę z Łukowem zostaje przedłużona do trasy Warszawa-Terespol. Tego samego roku został założony Klub Piłkarski „Sokół”, którego prezesem jest p. Aleksander Buczek. Jego sukcesy w rozgrywkach regionowych przyczyniły się do stworzenia na Bońcach pełno wymiarowego boiska do piłki nożnej.

Od 1999 roku wniesiono wniosek o przyłącze gazu do wsi.

W 2000 roku miała miejsca telefonizacja całej wsi.

W 2001 roku oddano do użytku drogę „Zadwórze” o nawierzchni asfaltowej, a trzy lata później cała Krynka posiada wszystkie asfaltowe drogi przez wieś. W 2006 roku ułożono chodniki dla pieszych prze Dużą Wieś.

Dzisiaj Krynka jest największą wsią w gminie Łuków. Posiada duży potencjał gospodarczy, który powinien zostać dobrze ukierunkowany i rozsądnie rozbudowany. Poniżej przedstawiam koncepcję, analizę i ocenę stanu zagospodarowania oraz uwarunkowań rozwoju wsi Krynka, która sporządziłam na podstawie szkiców do mojego projektu oraz istniejącej analizy i oceny stanu zagospodarowania oraz uwarunkowań gminy Łuków.

KONCEPCJA, ANALIZA I OCENA STANU ZAGOSPODAROWANIA ORAZ UWARUNKOWAŃ ROZWOJU WSI KRYNKA

1. DEMOGRAFIA, RYNEK PRACY:

1.1. LICZBA LUDNOŚCI, ZATRUDNIENIE, BEZROBOCIE:

Krynka jest największą miejscowością Gminy Łuków. Mieszka w niej 1’339 osób. W samej gminie mieszka 15’954 osoby, z czego 8’163 mężczyzn oraz 7’846 kobiet (danie z lipca 1998r.). Na 1km2 przypadało wówczas 52 osoby.

Mieszkańcy Krynki:
47,1% ludzie w wieku produkcyjnym,
33,4% ludzie w wieku przedprodukcyjnym
19,5% w wieku poprodukcyjnym.
Z tego wynika, ze ludność Krynki jest młoda,
1.2. ŻRÓDŁA UTRZYMANIA:

42,6% utrzymuje się pracując poza rolnictwem,
43,6% utrzymuje się z rolnictwa
13,8% podaje nie zarobkowe źródła utrzymania.

1.3. CZYNNI ZAWODOWO:

52% jest aktywna zawodowo.

1.4. BEZROBOCIE W GMINIE:

W gminie Łuków w roku 1998 było 870 bezrobotnych zarejestrowanych, w tym 458 kobiet i 412 mężczyzn.

Spośród kobiet tylko 52 nie posiadały zawodu, reszta to głównie:
- obuwnicy (77)
- sprzedawcy (58)
- ekonomiści (53)
- rolnicy ( 48)

Wśród mężczyzn bez zawodu było 104, pozostali to głównie:
- kierowcy
- mechanicy samochodowi
- elektromonterzy
- murarze

1.5. DOJAZDY DO PRACY

Mieszkańcy najczęściej znajdują pracę w takich miastach jak:
- Łuków (8km, ok.15 min, jazdy samochód, PKS, pociąg)
- Siedlce (20km, ok. 30 min, najwygodniejszy środek transportu: samochód, pociąg)
- Warszawa (100km, ok.2h, najwygodniejszy środek transportu: samochód, pociąg)

2. ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE:

2.1.POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE

Gmina Łuków położona jest w południowo-wschodniej części województwa siedleckiego i obejmuje tereny wokół granic administracyjnych miasta łukowa. Ma powierzchnię 30’832 ha.
Wieś Krynka leży w północnej części tej gminy i graniczy z następującymi miejscowościami:

-Od północy(gmina Siedlce):
Radomyśl, Solanka, Kliny

-Od wschodu (Gmina Łuków):
Buczyn, Rębies, Celiny

-Od północy:
Borki, Role, Wólka Zagórna

-Od zachodu:
Gręzówka i Kolonia Radomyśl

2.2. POŁOŻENIE GMINY NA TLE PODZIAŁÓW GEOGRAFICZNYCH POLSKI

Zgodnie z przeprowadzoną przez J. Kondrackiego regionalizacją fizyczno-geograficzną Polski gmina Łuków, a tym samym wieś Krynka położona jest w granicach mezoregionu Równina Łukowska należącego do makroregionu Nizina Południowopodlaska.
Według przeprowadzonego przez W. Pożarskiego podziału Polski na jednostki geologiczne region ten jest w strefie Wyniesienia Zrębowego Podlasko-Lubelskiego należącego do Platformy Wschodnioeuropejskiej.
Zgodnie z regionalizacją klimatyczną Polski wykonaną dla potrzeb rolnictwa przez R. Gumińskiego są to tereny należące do Dzielnicy Podlaskiej, charakteryzującej się ostrzejszym klimatem niż sąsiadująca z nią od zachodu Dzielnica Wschodnia.

2.3. GEOMORFOLOGIA I CHARAKTERYSTYCZNE ELEMENTY RZEŹBY

Rzeźba terenu, na którym leży wieś Krynka jest słabo zróżnicowana. Na terenie Gminy wysokości bezwzględne wahają się od 154m n.p.m. we wschodniej części do 183m n.p.m. na zachodzie.
Morfologicznie cały obszar położony jest w obrębie wysoczyzny polodowcowej płaskiej, miejscami lekko falistej, o spadkach 2%, lokalnie 5%.

2.4.BUDOWA GEOLOGICZNA

W podłożu gminy brak jest osadów dewonu, zredukowane są osady karbonu i mezozoiku. Bezpośrednio pod utworami czwartorzędowymi występują osady pliocenu (głównie iły). Utworami czwartorzędowymi są osady zlodowaceń (plejstoceńskie) oraz współczesne (holoceńskie).
W powierzchniowej warstwie gruntów gminy (tj. do głębokości 4,5 m p.p.t.) występują utwory plejstoceńskie (gliny i piaski lodowcowe, piaski i żwiry wodnolodowcowe) oraz utwory holoceńskie (piaski i mułki rzeczne, torfy bagienne oraz piaski eoliczne).
Ta część gminy, gdzie położona jest Krynka występują utwory plejstoceńskie charakteryzujące się korzystnymi dla budownictwa warunkami geologiczno-inżynierskimi. Dominują tu piaski i żwiry wodnolodowcowe. Są to piaski średnie i drobne, często z wkładkami żwirów. W pobliżu, w Łukowie, na terenie Starej cegielni występuje jedno z nielicznych na świecie, opisywana szeroko w literaturze geologicznej „Inwersja Geologiczna” polegająca na zaleganiu na powierzchni TZW>: kry lodowcowej. TJ: Fragmentu iłów o znacznej grubości i bardzo dużej powierzchni pochodzącej ze znacznej odległości oraz znacznie wcześniejszego okresu, niż utwory zalegające poniżej. Ten fragment iłów jest tak duży, ze zlokalizowano przy na niej cegielnie. Znany on jest z niezwykle ciekawych skamielin Amonitów.

2.5. SUROWCE BUDOWLANE

Na terenie wsi występuje piasek kwarcowy.

2.6. GLEBY

Na terenie wsi są mało zróżnicowane gleby – głównie Bielicowe i pseudobielicowe zaliczane do gleb żytnich słabych.

2.7. WODY POWIERZCHNIOWE

Na terenie wsi Krynka istnieje wypełniony wodą zbiornik „Kobyleniec” o powierzchni około 1ha, częściowo zarośnięty łozą, jak również ciek wodny pomiędzy dwoma pasmami zabudowy.
W moim projekcie przewidziałam poszerzenie cieku wodnego, oczyszczenie i powiększenie istniejącego zbiornika wodnego do wielkości ok.3ha dla potrzeb sportu i rekreacji. Również doprojektowałam dla tych potrzeb dwa zbiorniki wodne, które nazwałam od miejsca, gdzie mają się znajdować. Są to:
„Zagródzie” – powierzchnia 5,4ha
„Zadwórze” – powierzchnia 1,5 ha

2.8. WODY PODZIEMNE

Północna część gminy położona jest na obszarze czwartorzędowego głównego zbiornika wód podziemnych „zbiornik morenowy rzeki górny Liwiec” o zasobach dyspozycyjnych 2,31 l/s/km2.
Na terenie wsi wody podziemne występują wody podziemne na głębokości 4-5m p.p.t., z horyzontalnie położonym lustrem, które ulega stałemu obniżeniu. Na Zagródziach – terenie łąk pomiędzy dwoma pasami zabudowy, gdzie występuje obniżenie terenu występują łąki. Wcześniej był to pas mokradeł, jednak na skutek tendencji stepowienia (występującej na terenach całej polski) zachodzi stałe obniżenie lustra wód gruntowych i obecnie pozostał ciek wodny. Również skutkiem tego procesu jest zanik wody w studniach kopanych na terenie wsi.

2.9.KLIMAT

średnia roczna temperatura powietrza na tych terenach wynosi około 7,5 st. C. Średnio w roku jest 130 dni przymrozkowych. Okres bezprzymrozkowy trwa 155 dni, a okres wegetacyjny 210 dni (liczba dni o średniej dobowej temperaturze nie niższej niż 5 st. C). Średnia roczna wilgotność względna powietrza wynosi 80%. Obszar ten otrzymuje średnio w roku 500mm opadu atmosferycznego. Przeważają tu wiatry z sektora zachodniego. Średnia roczna prędkość wiatru wynosi 3 m/s.

2.10. EKOLOGICZNY SYSTEM OBSZARÓW CHRONIONYCH

A. REZERWATY PRZYRODY
W gminie Łuków znajdują się 4 rezerwaty przyrody:
„Topór”, „Jata”, „Kra Jurajska”, „Las Wagramski”.

Rezerwat „Topór” (56,53 ha) i „Jata” (1116,94 ha) utworzono dla zachowania naturalnych stanowisk jodły, poza zwartą granicą jej występowania. Rezerwat „Jata” jest jedynym w woj. siedleckim rezerwatem ścisłym. Rezerwat „Kra Jurajska” (8 ha) ma chronić wyjątkowo duże skupienie amonitów – bardzo ważne w skali międzynarodowej. Rezerwat „Las Wagramski” (5,37 ha) utworzono dla zachowania stanowiska wawrzynka główkowego. W rezerwacie „Las Wagramski” już nie występuje, ale odnawia się tu jodła – wykazano kilkadziesiąt okazów 2-3 letnich jodeł pochodzących prawdopodobnie z samosiewu.

Do końca 1994 roku zatwierdzono na terenie całej gminy łuków 16 pomników przyrody. Są one zlokalizowane na tereniach wsiach:
- Wagram (grupa 93 dębów szypułkowych)
- Grezówka (aleja wielogatunkowa: 47 lip drobnolistnych, modrzew europejski, jesion wzniosły, sosna pospolita)
- Komnatki (aleja zabytkowa 108 lip drobnolistnych)
-Ryżki (pojedyncze okazy w postaci lip drobnolistnych i dębów szypułkowych)
Ponadto na terenie całej gminy znajduje się 11 obiektów przyrodniczych o randze pomnika przyrody, w tym 7 drzew pojedynczych, 3 grupy drzew (3, 4, 6) oraz jedna aleja lipowa (15 drzew); łącznie 21 lip drobnolistnych, 4 jesiony, 4 wiązy, 1 dąb, 1 grab.

B.OBSZARY CHRONIONEGO KRAJOBRAZU
Łączna powierzchnia Obszarów Chronionego Krajobrazu na terenie Gminy Łuków wynosi 13216, 18 ha.

Łukowski Obszar Chronionego Krajobrazu

Łukowski obszar Chronionego krajobrazu utworzono 28.10.1986. Powierzchnia tego Obszaru wynosi 22890 ha. Został powołany dla ochrony rozległego kompleksu leśnego „Kryńszczak” oraz obszarów źródliskowych: Kostrzynia, Krzny północnej i Krzny Południowej. W granicach tego kompleksu znajdują się trzy rezerwaty przyrody: „Topór”, „Jata” i „Kra Jurajska” oraz bardzo stara aleja lipowa w Gręzówce, chroniona w randze pomnika przyrody.

Radzyński Obszar Chronionego Krajobrazu

Radzyński Obszar Chronionego Krajobrazu utworzono w tym samym czasie, co ŁOCK. Powierzchnia całkowita wynosi 3706,25 ha. Głównym celem powołania tego Obszaru była ochrona fragmentu doliny Krzny Południowej oraz kompleksów leśne uroczysk: Komnatki, Wagram i Strzyżew. Występuje tu także rezerwat „Las Wagramski” oraz aleja lipowa we wsi Komnatki.

2.11. KRAJOBRAZY PRZYRODNICZE

Możemy wyróżnić trzy typy krajobrazów przyrodniczych na terenie całej gminy:
rolniczy (52,5%), dolinny (14,3%) i leśny (33%).

Krajobraz rolniczy w tej części gminy wykazuje wyraźne zróżnicowanie, a udział śródpolnych zadrzewień jest wyraźne jest wyraźnie większy niż w innych częściach gminy. Również takie cechy jak rozdrobnienie upraw, zagęszczenie śródpolnych miedz i małych płatków łąk oraz pojedynczych drzew są korzystniejsze wpływające na większy poziom lokalnej różnorodności biologicznej.
W moim projekcie uwzględniłam zagęszczenie większe miedz, oraz stworzenia otuliny terenów rolniczych z upraw sadowniczo-ogrodniczych. Ponadto proponuję obsadzenie dróg gospodarczych śródpolnych przebiegających w kierunkach północ-południe szpalerami drzew, natomiast w kierunkach wschód-zachód kępami krzewów i niższej zieleni. Powodem jest przeanalizowanie kierunków najczęstszych wiatrów, które są zachodnie. W moim projekcie nieco zmniejszyłam tereny upraw rolniczych do 681,1 ha. Z czego 20 ha przeznaczyłam dla potrzeb stadniny, którą proponuję pod lasem Gaj.

Drzewami dominującymi to sosna (86%), olsza (6,1%), brzoza (4,2%) oraz dąb, świerk, jodła (0,9-1,9%). Takie również gatunki proponuję dla mojego projektu.

Krajobrazy dolin rzek siedliskowych górnych (źródliskowych) odcinków Krzny Północnej i Południowej wyróżnia się na terenie całej gminy. Odcinki tych rzek porośnięte są bagiennymi lasami o charakterze łęgów olszowo-jesionowych i olsów w otoczeniu rozległego kompleksu leśnego Kryńszczak wpływając stabilizująco na jego strukturę i funkcjonowanie.
Na tereni wsi istnieje ciek wodny, który otoczony jest takim krajobrazem. Zaproponowałam tam łąki z trzema zbiornikami wodnymi, które powiększyłam do 161,3 ha. W części zachodniej teren ten proponuję zagospodarować parkiem dostępnym dla ogółu mieszkańców, natomiast w części wschodniej otwarte łąki poprzerywane ciekami wodnymi, które proponuję obsadzić szpalerami i kępami drzew.

Krajobrazy leśne są w całej gminie rozmieszczone są stosunkowo równomiernie. Największy kompleks leśny Kryńszczak zajmuje północno-zachodnią część gminy. Jest to nie tylko największy w skali gminy, ale również najsilniej zróżnicowany kompleks leśny. Szczególnie cenny przyrodniczo jest rezerwat ścisły „Jata” oraz rezerwat częściowy „Topór”.
W moim projekcie przewidziałam znaczne dolesienia i uzupełnienia wysoką zielenią. Na terenie wsi, oraz w bliskim sąsiedztwie istnieją trzy skupiska leśne: „Gaj” (od strony wschodniej), „Rońszczak” (od południa), „Kryńszczak” (od zachodu).

3. WARTOŚCI KULTUROWE I KRAJOBRAZOWE:

3.1. SZCZEGÓLNE WARTOŚCIOWE ZAŁOŻENIA PRZESTRZENNE

Do szczególnie wartościowych założeń przestrzennych należą:
1.zespół folwarczny w Kryńszczaku
2. Zespół leśniczówki w Kryńszczaku
Zespoły te zostały wpisane do Rejestru Zabytków Klasy „A” przez wojewodę siedleckiego 21 kwietnia 1998.

Krajobraz Podlasia
3.2. STANOWISKA ARCHEOLOGICZNE

Wieś Krynka zalicza się do stanowiska archeologicznego typu „wieś historyczna”.

3.3. OBIEKTY WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW ORAZ ZAINTERESOWANIA KONSERWATORSKIEGO

W Krynce istnieją następujące obiekty:
Dom nr 77, drewniany, lata 20 XX w.
Dom nr 88, drewniany, lata 20 XX w.
Dom nr 161, drewniany, początek XX w.
Dom nr 188, drewniany, początek XX w.
Dom nr 204, drewniany, lata 30 XX w.
Dom nr 214, drewniany, lata 30 XX w.
Dom nr 271, drewniany, lata 20 XX w.
Dom nr 274, drewniany, lata 30 XX w.
Dom nr 283, drewniany, lata 30 XX w.
Spichlerz nr 307, drewniany, początek XX w.
Spichlerz nr 316, drewniany, początek XX w.

Kryńszczak
Zespół folwarczny:
a. dom urzędnika carskiego, drewniany, 1904 r.
b. obora murowana, 1904 r.
c. chlew, murowany, 1904 r.
d. stodoła, drewniana, początek XX w.
Zespół leśniczówki:
a. leśniczówka, obecnie dom robotników, drewniany, lata 20 XX w.
b. dom robotników leśnych, drewniany, lata 20 XX w.

Dom carskiego urzędnika z 104 roku

4. ROLNICTWO:

W moim projekcie przewidziałam 681,1 ha terenów pod uprawy rolnicze obsługiwane przez 25 farm. Przewidziałam dwa wielkie areały upraw:
-od strony Solanki (od południa) 254,5 ha obsługiwane przez 10 farm (po 0,5 ha każda) oraz przez stadninę, której podlega 20 ha pól uprawnych.
- od strony Wólki Zagórnej (od południa) 388,6 ha obsługiwane przez 15 farm (po 0,5 ha każda).
Na terenach wsi występują ziemie bielicowe oraz pseudobielicowe, co klasyfikuje ziemie do ziem żytnich słabych.

Do tej pory w uprawie rolniczej przypadało:
1 ciągnik / średnio 5 ha
Na rolnictwo składały się uprawy:
Zboża 71,7%
- w tym zboża intensywne – pszenica, jęczmień, pszenżyto 16%
- żyto 50%
- owies 25%
Ziemniaki 23,4%
Pozostałe uprawy 4,9%
Proponuję nie wprowadzać radykalnych zmian z w typie upraw rolniczych, gdyż takie uprawy, z powodu słabych ziem są najbardziej efektowne.

5.1OGÓLNA OCENA WARUNKÓW ROZWOJU TURYSTYKI I REKREACJI

Oceniając warunki całej gminy dla rozwoju funkcji turystycznej wzięto pod uwagę:

a. warunki naturalne środowiska przyrodniczego dla celów turystyki i wypoczynku
- bardzo ważnym elementem są tu lasy, które, ze względu na wiek i siedlisko nadają się do swobodnej penetracji połączonej ze zbieractwem, dodatkowo przejażdżki rowerowe, bądź konne.
-dostępność terenów rolniczych dla turystyki, głównie po drogach obsadzonych szpalerami drzew, dodatkowo przejażdżki rowerowe, bądź konne.

b. walory historyczno-kulturowe posiadają również zabytki architektury, miejsca pamięci narodowej i inne pamiątki historyczne godne zwiedzenia i obejrzenia, a tym samym poszerzające wiedzę o historii danego miejsca. Na terenie Gminy jest wiele starych założeń cmentarnych, bardzo ładnie wpisujących się z krajobraz, z wysoką zielenią. Dodatkowo na tych terenach z okresu XIX i XX wieku pochodzi miejsc pamięci narodowej, gdyż tu miało miejsce wiele walk narodowo wyzwoleńczych i postępowych ruchów społecznych. Cmentarze, pomniki, mogiły –pojedyncze i zbiorowe, często bezimiennych bohaterów, rozsiane są po całym terenie tego regionu.
Kapliczka, figury i krzyże przydrożne są malowniczym akcentem kulturowym gminy. Na terenie wsi Krynka są to liczne krzyże przydrożne oraz jedna kapliczka murowana w samej Dużej Wsi.
Zespoły dworski parkowe najbliższy to zespół w Kryńszczaku.
Obecnie gmina ma bardzo słabo rozwiniętą bazę noclegową, gastronomiczną i usługową.
Na dzień dzisiejszy istnieje duże boisko do piłki nożnej, gdzie odbywają się min,: mistrzostwa miedzy sąsiednimi miejscowościami.

5.2 PROJEKTOWANE ELEMENTY DLA ROZWOJU TURYSTYKI I REKREACJI

W moim projekcie proponuję uzupełnienie zieleni wysokiej, ponadto zieleni na miedzach oraz rozsadzenie szpalerów drzew wzdłuż dróg północ-południe oraz kęp zieleni niższej wzdłuż dróg wschód-zachód. Ma to uprzyjemnić spacery, przejażdżki i bywanie w terenie.
Nowo założone dwa zbiorniki wodne oraz oczyszczone wody istniejące, czyli Kobyleniec oraz ciek wodny przystosowany dla sportów wodnych.
Proponuję również rozbudowanie i urozmaicenie zespołu sportowego o dodatkowe funkcje takie jak ścianka wspinaczkowa, bieżnia, kort tenisowy, boiska do siatkówki i koszykówki.
Dodatkowo proponuję rozwinięcie bazy agroturystycznej, gdyż do tej pory nie istnieje ani jedno gospodarstwo tego typu. Moim przedmiotem projektu dyplomowego jest zaprojektowanie ośrodka „Osady Myśli Twórczej”, która skupiałaby aktywnych twórców różnej profesji. Ma to mieć na celu zintegrować środowisko twórcze, prowokując tym samym do tworzenia, również pracy w terenie i eksponowania owoców swojej twórczości w Krynce, a z drugiej strony dać pracę i umożliwić mieszkańcom wsi dostęp do wiedzy i sztuki.

6. INFRASTRUKTURA SPOŁECZNA:

Na terenie wsi działa:
a. szkoła podstawowa oraz gimnazjum ( 14 oddziałów z salą gimnastyczną, miejsce dla 400 uczniów, 16 nauczycieli)
b. kościół rzymsko-katolicki dla mieszkańców wsi Krynka i Role
c. boisko sportowe przy szkole oraz na Bońcach
d. Remiza OSP
e. Cmentarz rzymsko-katolicki

7. DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA:

Gmina Łuków należy do jednostek o dużej aktywności gospodarczej. Nie ma w całej gminie dużych zakładów przemysłowych zatrudniających powyżej 100 osób, za to największe na terenie Krynki to:
Z.P.H „Stoldrew” (stolarstwo) – pozycja 7 na liście największych zakładów w gminie
Z-d Remontowo-Budowlany „Cyklop” – pozycja 10

Liczba placówek handlowych w Krynce to 6.
We wsi działa jeden bar „BAR”.

8. KOMUNIKACJA:

DROGI KRAJOWE:
W pobliżu Krynki przebiega jedna droga krajowa nr 804 Siedlce-Łuków-Radzyń Podlaski o II klasie technicznej, znaczeniu regionalny, Droga na terenie tej gminy ma powierzchnię bitumiczną o szerokości jezdni 6m.

DROGI WOJEWÓDZKIE:
Przez wieś w kierunku zachodnim przebiega droga nr 36419 Kolonia Krynka-Gręzówka, V kl. Techn. Realizująca powiązania wewnętrzne w PN. części gminy. Wyposażona jest w nawierzchnie bitumiczną na dł. 6,5 km o szerokości 5,5m, a na dł. 1,5 km nawierzchnię brukową o szerokości 4-5m

W kierunku północnym przez Kolonię Krynki przebiega droga nr 36422 Trzebieszów-Kolonia Krynka, V kl. Techn. realizująca powiązania z gminą Trzebieszów i powiązania wewnętrzne w płn.-wsch. Rejonie gminy. Droga na krótkim odcinku posiada nawierzchnię bitumiczną, pozostały odcinek ma nawierzchnie stabilizowaną cementem i gruntową.

DROGI GMINNE
Realizują lokalne powiązania wewnętrzne oraz obsługują przyległe zagospodarowania.

KOLEJ:
Przez teren Krynki przebiega magistrala linia dwutorowa (międzynarodowa) Warszawa-Siedlce-Łuków-Terespol-granica Państwa, zelektryfikowana (E-20)

9. INFRASTRUKTURA SANITARNA:

Mieszkańcy Krynki korzystają z wody dostarczanej wodociągami zbiorowymi, które obejmują tereny wszystkich wsi na obszarze gminy. Woda posiada jakość odpowiadającą normom sanitarnym, a jej ilość pokrywa zapotrzebowanie na cele bytowo-gospodarcze i przeciwpożarowe. W Krynce działa stacja rezerwowa- 36m3/godz.) posiada rezerwy wydajności w stosunku do rzeczywistego zużycia wody.

Istnieje konieczność uporządkowania gospodarki ściekowej, w pierwszej kolejności w gminie są to wsie: Krynka, Gręzówka, Łazy, Dąbie.

Odpady wywożone są z Krynki przez Przedsiębiorstwo Usług Inżynierii Komunalnej na wysypisko miejskie w Łukowie na podstawie bezterminowej umowy z Urzędem Gminy. Docelowa chłonność wysypiska przewidywana jest na 15 lat.

Wszyscy mieszkańcy wsi są zaopatrzeni w dostawy gazu.

Ogrzewanie budynków realizowana jest indywidualnie z własnych kotłowni na paliwo stałe lub gazowe oraz piecowo.

10. ELEKTROENERGETYKA:

Przez wschodnią część terenów wsi Krynki przechodzi trzon magistrali linii średnich napięć ze stacji 110/30/15kV w Łukowie. Krynka jest zaopatrywana w prąd za pośrednictwem linii „Stoczek Łukowski”.
W zeszłym roku w Krynce została wyremontowana cała linia wraz z urządzeniami zasilającymi.
11. JAKOŚĆ ŻYCIA WE WSI KRYNKA:

W niniejszym opracowaniu przez jakość życia rozumie się poziom zadowolenia mieszkańców wsi z różnych sfer życia i dziedzin aktywności. Wpływa na nie dwie grupy czynników: obiektywne i subiektywne. Czynniki obiektywne to obiektywna rzeczywistość, w której żyją ludzie. Należą do niej: środowisko przyrodnicze, infrastruktura techniczna i społeczna, lokalizacja miejsc pracy. Czynniki subiektywne wiążą się z oceną mieszkańców wsi własnych warunków życia widzianych przez pryzmat materialnej, możliwości jej poprawy, warunków mieszkaniowych, itp.
Ocenę jakości życia przeprowadziłam na wnikliwej analizie „Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Łuków” z lipca 1998 roku, własnych spostrzeżeń, rozmowy z mieszkańcami, Sołtysem, urzędnikami w Urzędzie Gminy, Starostwie Powiatowym oraz pracownikami Muzeum Ziemi Łukowskiej.
Ogólną ocenę jakości życia w całej gminie Łuków ocenia się jako średnią w województwie siedleckim. Natomiast w ocenie subiektywnej mieszkańcy oceniają za dobrą. Ogólnie są bardzo dumni ze swojej miejscowości. Problemem jest kwestia pracy oraz brak pobliskiej jednostki opieki zdrowotnej, agencji pocztowej, która wcześniej istniała. Twierdzą, że prawdopodobnie zachęcenie turystów do przyjazdu i ich napływ może wpłynąć bardzo pozytywnie na całą okolicę.
Dowodem, iż Kryńszczanie bardzo są związani ze swoją miejscowością jest stały powrót mieszkańców, którzy opuścili Krynkę.

6. MOJA KRYNKA JUTRA

Krynka jest jedną z licznych wsi historycznych w tym regionie, ale jest największą wsią w Gminie Łuków. Otwartość, przychylność, ciekawość mieszkańców, jak również potrzeba sprowadzenia ludzi - turystów jest jednym z licznych powodów na stworzenie tu osady. Dziś Region Łukowa pozostaje tajemniczy, nie odkryty, pomimo bardzo bogatego tła historycznego, jak również pięknej przyrody, niesamowitym krajobrazem pełnym cudownych obiektów. Takie ciche i spokojne miejsce jest bardzo przyjazne procesowi twórczemu. Poza tym w tym regionie nadzwyczajny teren, pokryty zróżnicowaną i dziką przyrodą, co daje przepiękne tło do kontemplacji, jak również niezagospodarowane tereny prowokują do ingerencji. Chciałabym, aby ingerencje miały charakter artystyczny, twórczy, który nie niszczy, lecz eksponuje. Nie ujednolica, lecz urozmaica i zaskakuje. Dziewiczość rejonu jest wartością samą w sobie. Obecnie takie zjawisko jest coraz rzadsze. Dlatego chciałabym pozwolić na zachowanie tego, co na godzien jest niszczone bez świadomości wartości zarówno tradycji i historycznych, jak i czysto estetycznych..

W całym regionie, nie ma ani dobrze zorganizowanej bazy turystycznej, ani miejsc do tworzenia. Sprowadzanie turystów – artystów, ludzi nauki, ludzi poszukujących ma za zadanie pozwolić odkryć region, który jest obecnie zapomniany, pozornie nieatrakcyjny. Turystyka, jako ramie gospodarki, jak wiadomo sprowadza pieniądze, które tam są bardzo potrzebne. W zamian za to gościom Osady Myśli Twórczej pozwolić trzeba na ingerencję w wieś, a mieszkańcom wsi na aktywne współuczestniczenie z życie Osady.

Moja Krynka jutra jest wsią wygodną i piękną, z zachowaną i wyeksponowaną tradycją i historią. W mojej Krynce powstają nowe domy nowoczesne, ale charakterystyczne dla tego miejsca. Tereny należących do wsi są uzupełniane szpalerami drzew śródpolnych, wysoką zielenią okalającą siedliska. Na Zagródziach funkcjonują 3 stawy połączone istniejącym kanałem oferujące sporty wodne. Łąki okalające te tereny są obiektem – pretekstem do stawiania rzeźb, instalacji, tworzenia małej architektury, rzeźbienia w ziemi. Pod lasem przy „Kolonii” proponuję teren pod Osadę Myśli Twórczej. Jest to doskonałe miejsce na większą inwestycję, ponieważ nie zaburza układu wsi już istniejącego, a zarazem jest bardzo bliskie samemu centrum wsi.
7. WNIOSKI

Dziś Krynka jest rozwijającą się wsią, której potrzeba mądrego ukierunkowania i rozsądnego gospodarowania. Z racji bliskości i wygody podróży do miast takich jak Łuków, Siedlce, Warszawa oraz dużego potencjału jeszcze nierozbudzonego ma wielkie szansę stania się bogatą i jeszcze wygodniejszą wsią niż jest obecnie. Proponuję w swoim projekcie dyplomowym „Osadę Myśli Twórczej”, ponieważ wraz z taką inwestycją zostaną wymuszone pewne inne inwestycje takie jak stworzenie bazy agroturystycznej, zaplecza gastronomicznego oraz stworzy ono kilka nowych miejsc pracy, co jest bardzo potrzebne nie tylko wsi, ale również regionowi oraz jego promocji. Krynka jest dużą wsią, która swoją bogatą historią oraz pięknem krajobrazu potrafi oczarować.

Podczas moich wielu podróży spotkałam się z podobnym ośrodkiem „Centrum Rzeźby Polskiej” w Orońsku pod Radomiem. Całość „Osady” Mieści się w pałacyku i zespole parkowym Branta. Wieś przed powstaniem Centrum była bardzo biedną wsią jedna z wielu na trasie Warszawa-Kraków. Nikt nie zatrzymywał się tam. Bardzo wysokie bezrobocie pogrążało mieszkańców. Z chwilą zorganizowania Centrum Rzeźby Polskiej w niszczejącym Pałacu Branta rzeźbiarze zaczęli przyjeżdżać. Zaczęły się plenery. Artyści „bawili się” w parku stawiając zaskakujące rzeźby i instalacje, które można oglądać. Dodatkowe koncerty, wystawy, wernisaże zaczęły ściągać powoli coraz szersze kręgi ludzi. Następnym etapem było otwarcie bary – restauracji, następnie kolejnych sklepów (również całonocnych). Nagle się okazało, iż mieszkańcy mają stosunkowo różnorodną i bogatą ofertę pracy, a przy okazji maja Ośrodek, którym mogą się chwalić.

Opisywany przeze mnie przykład to Pałac Branta, w którym znajduje się stała wystawa założyciela szkoły Monachijskiej oraz regularne koncerty, Budynek gospodarczy, w którym znajdują się pokoje hotelowe, dawne stajnie przerobione na obszerne pracownie z antresolami sypialnymi dla rzeźbiarzy, oraz oranżeria, obecnie wykorzystywana na czasowe wystawy. Dodatkowo centrum rozbudowano o dużą salę wystawowa, najróżniejsze magazyny. Całość zespołu mieści się przy rozległych stawach hodowlanych, które często odwiedzają żurawie. Artyści często wybierają się na przechadzki, aby odpocząć, po środku płonie wieczne ognisko, przy którym się spotykają, dyskutują, jedzą, piją, bawią się, ale również pracują. A owocem ich obecności, są dla mieszkańców niezapomniane chwile obcowania nie tylko ze sztuką, ale również z twórcami oraz czynne zaangażowanie się artystów w życiu, jak również zaangażowanie się mieszkańców w życie artystów.

Moim zdaniem, realizując taki interdyscyplinarny ośrodek pomogłoby to w promowaniu tego nie odkrytego jeszcze regionu, jak również wpłynęłoby to pozytywnie od strony ochrony tradycji i kultury, jak również wraz z napływem gości poprawiłaby się kondycja finansowa całej wsi.